اثربخشی آموزش مهارت‌های فراشناختی در چارچوب برنامه درسی علوم بر بهبود خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان

چکيده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های فراشناختی در چارچوب برنامه درسی علوم بر بهبود خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی ناحیه شش شهر مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود. از میان جامعه آماری، تعداد ۳۰ دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر گروه ۱۵ نفر، قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه راهبردهای خودتنظیمی یادگیری پینتریچ و دی‌گروت و پرسشنامه عملکرد تحصیلی فام و تیلور بود. گروه آزمایش آموزش مهارت‌های فراشناختی را در قالب 10 جلسه 60 دقیقه‌ای طی دو ماه و در چارچوب برنامه درسی علوم دریافت کرد، درحالی‌که گروه کنترل در این مدت آموزش معمول مدرسه را ادامه داد. محتوای مداخله شامل آموزش و تمرین مهارت‌های هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی، خودپرسشی، نظارت بر فهم، انتخاب و اصلاح راهبرد، خودارزیابی و تحلیل خطا در فعالیت‌های مرتبط با درس علوم بود. داده‌های پژوهش با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و در سطح استنباطی با استفاده از تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تجزیه‌وتحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها می‌تواند میزان اثربخشی آموزش مهارت‌های فراشناختی بر خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را مشخص سازد. بر این اساس، آموزش مهارت‌های فراشناختی در چارچوب برنامه درسی علوم می‌تواند رویکردی مناسب برای تقویت توانایی دانش‌آموزان در برنامه‌ریزی، نظارت و ارزیابی فرایند یادگیری باشد و زمینه بهبود پیامدهای تحصیلی آنان را فراهم سازد.
واژه‌هاي كليدی: مهارت‌های فراشناختی، برنامه درسی علوم، خودتنظیمی یادگیری، عملکرد تحصیلی