بررسی اثربخشی آموزش‌های میان حرفه ای در درک و توانمندی سازی حرفه ای معلمان ابتدایی شهر مشهد

در نظام آموزشی کنونی، پیچیدگی نیازهای دانش‌آموزان، همکاری تیمی میان معلمان و سایر متخصصان حوزه کودک را به یک ضرورت تبدیل کرده است. با این حال، «انزوای حرفه‌ای» یکی از موانع اصلی بر سر راه این همکاری و توانمندسازی معلمان است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر یک برنامه آموزش میان‌حرفه‌ای (IPE) بر دو متغیر کلیدی «درک حرفه‌ای» و «توانمندسازی حرفه‌ای» در معلمان مقطع ابتدایی شهر مشهد بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و با استفاده از طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه پژوهش شامل ۴۰ نفر از معلمان ابتدایی ناحیه ۵ مشهد بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در یک برنامه آموزشی میان‌حرفه‌ای ۱۶ ساعته (طی ۸ جلسه) با حضور مشاوران و روانشناسان شرکت کرد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته «درک حرفه‌ای» و پرسشنامه استاندارد «توانمندسازی روانشناختی اسپریتزر (۱۹۹۵)» بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که برنامه آموزش میان‌حرفه‌ای تأثیر آماری معناداری بر متغیرهای وابسته داشته است. میانگین نمرات پس‌آزمون گروه آزمایش در هر دو متغیر به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود. تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت بین دو گروه در «درک حرفه‌ای» (F(1, 37) = 85.05, p < 0.001) و «توانمندسازی حرفه‌ای» (F(1, 37) = 69.90, p < 0.001) کاملاً معنادار است. اندازه اثر برای هر دو متغیر بسیار بزرگ بود (به ترتیب ۰.۶۹۱= η² و ۰.۶۵۴=η²) که حاکی از اثربخشی بالای مداخله است. یافته‌های پژوهش به طور قاطع نشان می‌دهد که آموزش میان‌حرفه‌ای یک راهبرد بسیار مؤثر و کارآمد برای شکستن مرزهای تخصصی، افزایش شناخت و نگرش مثبت معلمان نسبت به همکاری تیمی (درک حرفه‌ای) و همچنین تقویت انگیزه‌های درونی، احساس شایستگی، خودمختاری و تأثیرگذاری (توانمندسازی حرفه‌ای) است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود این رویکرد به عنوان یک جزء کلیدی در برنامه‌های درسی تربیت معلم و دوره‌های توسعه حرفه‌ای ضمن خدمت در نظام آموزش و پرورش کشور مورد توجه جدی قرار گیرد.