سیمین شجاع مقدم
استاد راهنما:
دکتر الهام السادات سلیمانی
زمستان 1404
بررسی میزان انطباق برنامه درسی قصد شده و اجرا شده و کسب شده در درس کارآفرینی پایه یازدهم هنرستانهای شهرستان قوچان در سال ۱۴۰3-1404
چکيده
کارآفرینی بهعنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، در نظامهای آموزشی معاصر جایگاه ویژهای یافته است. در ایران، درس کارآفرینی در پایه یازدهم هنرستانها بهعنوان بخشی از برنامه درسی ملی تدوین شده است؛ با این حال، تفاوتهای میان سطوح مختلف برنامه درسی (قصدشده، اجراشده، کسبشده) در هنرستانهای شهرستانهای کوچک کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و طرح تحلیل محتوای چندموردی به بررسی میزان انطباق سطوح سهگانه برنامه درسی کارآفرینی در هنرستانهای شهرستان قوچان پرداخت. جامعه پژوهش شامل ۱۲ معلم و ۱۸ دانشآموز پایه یازدهم در پنج هنرستان فعال شهرستان بوده است. دادهها از طریق تحلیل اسناد رسمی، مصاحبه نیمهساختاریافته با معلمان، مصاحبه گروهی با دانشآموزان و مشاهده کلاس جمعآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل گردید. یافتهها نشان داد که همخوانی میان سطوح برنامه درسی در این بافت محدود است و بهصورت تدریجی از سطح قصدشده به کسبشده کاهش مییابد. تنها در بُعد روش تدریس همخوانی کامل مشاهده شد؛ در حالی که در ابعاد اهداف (واگرایی کامل)، محتوا (واگرایی جزئی با الگوی انتخابی) و ارزشیابی (واگرایی جزئی) تفاوتهای قابل توجهی یافت شد. شناسایی ۱۴ عامل زمینهای نشان داد که این تفاوتها ریشه در ناهماهنگی ساختاری میان برنامهریزی ملی یکسانسازیشده و ویژگیهای بافتی شهرستانها دارد. نتیجهگیری پژوهش حاکی از ضرورت تغییر نگاه از «تطبیق دانشآموز با برنامه های درسی» به «تطبیق برنامه درسی با ویژگیهای جغرافیایی دانشآموز» است. پیشنهادات کاربردی شامل تدوین راهنمای اجرای تطبیقی برای شهرستانها، آموزش الگوی «تعدیل هوشمند» به معلمان و ایجاد «کارگاه کارآفرینی هنرستانی» ارائه شد تا به پرورش نیروی انسانی کارآفرین و اشتغالزایی پایدار در مناطق کم برخوردارتر کمک نماید.
واژههاي كليدي: برنامه درسی کارآفرینی، سطوح برنامه درسی، هنرستان، شهرستان قوچان، تحلیل تطبیقی، رویکرد کیفی